• Meer info

Meer info

Van de deelnemers tot de vrijwilligers en partners van de Oer-IJ Expeditie: écht voor iedereen is dit wandelevenement een bijzondere ervaring. Wandel door een bijna vergeten landschap, dat zich laat lezen als een spannend geschiedenisboek. Maak op een bijzondere manier kennis met het boeiende verleden van dit groene hart in Kennemerland tijdens de Oer-IJ Expeditie. Op 30 mei 2019 vindt de 3e editie plaats van dit wandelevenement. Zien wij jou aan de start?

Historie

Oer-IJ Expeditie is echte ontdekkingstocht
Wandelen is leuk en gezond, maar je steekt er ook wat van op. Je leert een gebied pas echt kennen als je er wandelend doorheen trekt. Met die gedachte in het achterhoofd heeft de Stichting Oer-IJ in 2015 contact gezocht met Le Champion om samen jaarlijks een wandelevenement te organiseren en deelnemers zo de geheimen te laten ontdekken van een ‘vergeten’ landschap dat zich uitstrekt in de groene driehoek tussen Zaanstad, Haarlem en Alkmaar. Hier stroomde tot aan het begin van de jaartelling het Oer-IJ, een noordelijke zijtak van de Rijn die bij Castricum in zee uitmondde.

Na meerdere verkennende en enthousiaste gesprekken hebben Stichting Oer-IJ en Le Champion in 2016 op Hemelvaartsdag een eerste clubwandeltocht gehouden met 60 leden van Le Champion, een zogenaamde proefwandeling om het gebied en de routes te beoordelen. Het enthousiasme onder de deelnemende wandelaars was groot, en zo ontstonden daadwerkelijk de eerste plannen voor het realiseren van een nieuw wandelevenement. De allereerste editie van de Oer-IJ Expeditie op Hemelvaartsdag in 2017 met maar liefst 2.500 wandelaars. Een jaar later liepen er 4.000 mensen mee.

Voor wie dat weet is er ook vandaag de dag nog veel van de ontstaans- en bewoningsgeschiedenis in het Oer-IJ gebied terug te zien. Er is veel gebeurd in de loop der eeuwen. Gidsen staan tijdens het evenement langs de routes om iets te vertellen op die bijzondere plekken en onderweg wordt op historisch interessante locaties door re enactment het verleden nagespeeld. Die formule maakt deelname aan de Oer-IJ Expeditie tot een echte belevenis. Elk jaar weer anders, want er is nog heel veel te vertellen over dit verrassend mooie stuk van Noord-Holland. Met jonge duinen, oude strandwallen, uitgestrekte polders, zompige veenweides en veel water onderweg. Nergens in Nederland is de natuur in zo’n beperkt gebied zo gevarieerd als hier.

De Stichting Oer-IJ is een bewonersinitiatief van bij het landschap betrokken mensen. De vrijwilligersorganisatie wil meer aandacht voor de kwaliteit en kwetsbaarheid van het Oer-IJ gebied. Dat gebeurt met uiteenlopende initiatieven. Door excursies te organiseren, lezingen te geven, publicaties uit te brengen en pro actief mee te denken bij de plannen voor ruimtelijke inrichting van de buitenruimte in zuidelijk Noord-Holland. Publieksvoorlichting is een andere activiteit en daar past de samenwerking met Le Champion goed in. Hun professionele organisatie staat elk jaar weer garant voor een vlekkeloos verloop van de Oer-IJ Expeditie, een evenement waar steeds meer mensen voor warm lopen.

Editie 2018
De tweede editie van de Oer-IJ Expeditie vond plaats op Hemelvaartsdag 10 mei 2018. In totaal hebben tijdens deze editie 4.000 wandelaars genoten van alles wat Castricum, Uitgeest, Krommenie en Heemskerk rijk is. Dit jaar konden de wandelaars kiezen uit nieuwe afstanden namelijk; 10 km, 16 km, 21 km, 26 km Polder en Duin en 26 km Stelling Amsterdam, de organisatie had een nieuwe route toegevoegd aan deze tweede editie. Deelnemers wisten tot op de dag van het evenement niet wat het thema was en ontdekten dit op de dag van het evenement. Na het startschot van jonkheer Gevers bij Archeologiecentrum Huis van Hilde liepen de wandelaars hun gekozen afstand op ontdekking naar de oude ambachten van het Oer-IJ. Ook dit jaar was Stichting Oer-IJ weer het goede doel van het evenement. In totaal werd er maar liefst €3.721 opgehaald voor dit prachtige goede doel!
Editie 2017
Op Hemelvaartsdag 25 mei 2017 vond de eerste editie van de Oer-IJ Expeditie plaats. Maar liefst 2.500 wandelaars schreven zich in waarmee het nieuwe evenement een succesvolle start kende. Wandelaars konden kiezen uit vier verschillende afstanden: 9 km, 15 km, 20 km en 25 km. De uitstekende weersverwachtingen werden werkelijkheid, waardoor wandelaars de gehele dag in de zon hebben gewandeld. Wandelaars genoten optimaal van de routes.  Op de route werden de wandelaars verrast door historische taferelen en ontmoetingen met figuren uit de lokale geschiedenis. Naast de vele historische acts op de route stonden er ook nog langs de route Oer-IJ gidsen, die voorbijgangers over de bijzonderheden van het landschap vertelden. In totaal is er voor Stichting Oer-IJ, het goede doel van het evenement, €1.000 opgehaald.
Het Oer-IJ gebied

De geschiedenis van het Oer-IJ-gebied gaat zo’n vijfduizend jaar terug. Door dit weidse groene landschap stroomde tot het begin van de jaartelling een zijarm van de Rijn, het Oer-IJ genoemd. Het Oer-IJ had een open verbinding naar zee in Castricum. Bij hoogtij spoelde het zoute water landinwaarts. Het gebied zag eruit als een ruig waddengebied, vol kreken en geulen en met strandwallen, zandplaten en kwelders. Het was een echt getijdenlandschap. De natuur heeft het landschap haar vorm gegeven.

Het Oer-IJ
De doorgang van het Oer-IJ is in de loop der tijd dichtgeslibd. Vanaf het moment dat stukken grond droogvielen, begonnen mensen een bestaan op te bouwen, dijken aan te leggen en activiteiten te ontplooien. In het gebied is nog veel van de ontstaans- en bewoningsgeschiedenis te zien. Zo herinnert het kronkelige verloop van veel sloten aan die begintijd. Het IJ achter het Centraal Station in Amsterdam en het IJ bij Spaarndam vormen het enige tastbare water dat van het Oer-IJ is overgebleven.

Stelling van Amsterdam
Ook menselijke activiteiten hebben in het gebied bijzondere sporen achtergelaten: land is in cultuur gebracht, er zijn oorlogen gevoerd die sterk beïnvloed werden door de landschappelijke situatie. Met de Stelling van Amsterdam is meer dan 100 jaar geleden een vernuftige verdedigingslinie van forten aangelegd. Over alle nog in het landschap aanwezige herinneringen aan het militaire verleden zijn bijzondere verhalen te vertellen. Deze verhalen vertellen over de geschiedenis en over de invloed van mensen op hun omgeving.
Thema 2019
Het thema voor de Oer-IJ Expeditie 2019 is 'Militair landschap'. Gidsen en re-enactments laten tijdens de wandeling van de Oer-IJ Expeditie zien en horen wat er vroeger in dit landschap gebeurde. Tijdens dit wandelevenement vertellen gidsen wat je in het landschap nog kunt terugzien van de militaire geschiedenis. 

Het gebied waar het Oer-IJ doorheen stroomde was veelvuldig een strijdtoneel. In sommige periodes betrof het strijd om het landschap, in andere periodes werden de kwaliteiten van het gebied ingezet ter verdediging van Amsterdam of Nederland in zijn verschillende gedaantes. Het landschap in het gebied rond Castricum en Uitgeest toont nog vele sporen van militaire veldslagen, kampementen en andere vormen van strijd die het landschap als basis hebben.

Een recente opgraving toont aan dat de Romeinen tot bij Krommenie zijn gekomen. Ook de Vikingen zijn er vermoedelijk geweest. Het verhaal gaat dat Beverwijk eerst Agathaparochie heette met de mythe dat Rorik de Noorman een meisje uit het gebied wilde ‘schaken’ en tegengehouden werd door de Heilige Agatha.

Tijdens de middeleeuwen werd in Kennemerland een ring van kastelen gebouwd. Lieten de Hoekse en Kabeljauwse twisten, de Stichtse oorlog en de Arkelse oorlog het gebied relatief ongemoeid, de opstand van het Kaas- en Broodvolk begon juist in Alkmaar en Hoorn en trok via Kennemerland op naar Haarlem en later Leiden.

In de Napoleontische tijd vond de slag bij Castricum plaats (1799), waarbij de Russen en de Engelsen samen tegen de en Bataven geholpen door de Fransen hun strijd op Noord-Hollands grondgebied uitvochten.